مردم ایران چقدر پول در بانک‌ها دارند؟

برای گزارش دادن گروه اقتصادی تیوانا; بررسی آمار رسمی شبکه بانکی کشور از مانده سپرده ها و تسهیلات استان ها تا پایان دی ماه 1404 هجری قمری نشان می دهد که تمرکز منابع مالی در چند استان محدود به ویژه تهران همچنان یکی از شاخصه های اصلی نظام بانکی در ایران است. تمرکزی است که در جذب سپرده های مردمی و پرداخت تسهیلات بانکی دیده می شود و پیامدهای مستقیمی بر تعادل منطقه ای اقتصاد کشور دارد.

بر اساس این آمار، کل موجودی سپرده های بانکی کشور تا پایان آذرماه 1404 حدود 17425 تومان بوده است، این در حالی است که استان تهران به تنهایی بیش از 58 درصد از سپرده های بانکی کشور را با مانده سپرده 10147 تومانی در اختیار دارد. یعنی از هر 10 تومان سپرده مردم در شبکه بانکی، تقریباً 6 تومان آن در بانک های مستقر در تهران متمرکز است.

پس از تهران، اصفهان با حدود 755 تومان، خراسان رضوی با حدود 664 تومان و پرس با حدود 575 تومان در رتبه های بعدی قرار می گیرد.

از سوی دیگر استان های انتهای جدول سپرده گذاری با استان هایی که بیشترین تعداد را دارند فاصله زیادی دارند. کهگیلویه و بویراحمد با حدود 46 تومان، ایلام با 51 تومان و خراسان شمالی با 56 تومان کمترین مانده سپرده بانکی را تا پایان دی ماه 1404 دارند که مقایسه این اعداد نشان می دهد که اختلاف استان اول و آخرین استان در جدول سپرده ها به بیش از 200 برابر می رسد. شکافی که از تفاوت طبیعی اقتصادی فراتر رفته و به نابرابری ساختاری تبدیل شده است.

این تمرکز شدید تنها به سپرده‌ها محدود نمی‌شود، زیرا داده‌های تسهیلات بانکی نیز نشان می‌دهد که عمده وام‌ها و اعتبارات پرداخت شده توسط شبکه بانکی در همان استانداری‌هایی توزیع می‌شود که بیشترین تعداد سپرده را دارند.

به عبارت دیگر، استانداری هایی که منابع بیشتری جذب می کنند، سهم بیشتری از تسهیلات دریافت می کنند، در حالی که استانداری هایی که درآمد کمتری دارند، با وجود سپرده های مردم، در دریافت وام و اعتبارات بانکی در حاشیه هستند.

در چنین شرایطی نسبت تسهیلات به سپرده در بسیاری از استان های کم برخوردار کمتر از میانگین کشور است. موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از پولی که مردم این استان‌ها در بانک‌ها سپرده‌اند، عملاً به وام، سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی در همان استان تبدیل نمی‌شود. از سوی دیگر استان هایی مانند تهران علاوه بر تمرکز ذخایر، در جذب تسهیلات نیز دست بالا را دارند و این موضوع چرخه تمرکز منابع را تقویت می کند.

تمرکز همزمان سپرده‌ها و تسهیلات در چند استان محدود، پیامدهای مستقیمی برای اقتصاد محلی در استان‌های محروم دارد. از کاهش دسترسی بنگاه‌های کوچک و متوسط ​​به منابع مالی گرفته تا کاهش سرعت توسعه و افزایش مهاجرت نیروی کار، به این ترتیب شبکه بانکی به‌جای ایفای نقش یک ابزار متعادل‌کننده منطقه‌ای، راهی برای انتقال منابع از استان‌های محروم به استان‌های ثروتمند شده است.

مجموع این آمارها تا پایان دی ماه 1404 این سوال جدی را پیش روی سیاستگذاران پولی و بانکی ایجاد می کند که وقتی بیش از نیمی از سپرده های بانکی کشور در تهران متمرکز است و تسهیلات عمدتاً در همین راستا توزیع می شود، سهم واقعی استان های محروم از منابع بانکی چقدر است و این چرخه نابرابر چه زمانی اصلاح می شود؟